Profesor Mojżesz Schorr - człowiek postępu     

Strona głownaPrzemyśl - miasto rodzinne

Przemyśl - miasto rodzinne

13 domów

b_190_296_16777215_00___images_artykuly_zydzi_w_przemyslu1.jpgZ r. 1565. posiadamy notatkę lustracyjną: „Żydowskich domów jest trzynaście, z których przychodzi czynszu dorocznego po złotych cztery; w tychże domiech jest komorników żydowskich dziesięć, od których przychodzi czynszu dorocznego po złotych dwa; to wszystko uczyni złotych 72”.(...)

Pierwszy zasadniczy przywilej stwierdzający istnienie gminy  żydowskiej w Przemyślu pochodzi z r. 1559. (29 marca), a nadał go Zygmunt II. August. Dokument ten stanowi niejako sankcyę stałego pobytu Żydów w Przemyślu, a zarazem podstawę legislatywną dla nowo utworzonej gminy.(...) Udzielając im tedy tego przywileju, pozwala im król stale tam mieszkać, nabywać domy od chrześcijan w tejże ulicy, posiadać je prawem dziedzicznem, korzystać bez wszelakiej przeszkody ze wszystkich swobód w kupczeniu i przedawaniu towarów, w ogóle w sprawach utrzymania, któremi się cieszą mieszczanie.(...)

W przywileju z r. 1568. ustanawia król, że Żydzi w sprawach szkoły i cmentarza są wyłącznie przed sądem  nadwornym odpowiedzialni.(...) Wreszcie zwraca się król w mandacie z r. 1571. do rajców z ostrem napomnieniem, by nie ograniczali Żydów w ich wolnościach i prawach handlowych, nie wyrządzali im krzywdy żadnej w ich wierze, owszem ich od wszelkich krzywd i gwałtów „jako tych, którzy wszystkie popłatki z wami na spół płacą" bronili.(...)
Już z dokumentów  z lat 1559-1570 widzieliśmy, że Żydzi w tym czasie już posiadają własny cmentarz i synagogę, co stwierdza ich dawniejsze tam osiedlenie.(...)

 


Jak inni mieszczanie

b_116_128_16777215_00___images_artykuly_przemysl3.jpg


Transakcyą z dnia 5. listopada 1757. r. pozwala magistrat „starozakonnym  miasta Żydowskiego obywatelom” najmować sobie domy i mieszkać tak w rynku jak i ulicach – jak mieszkali do tego czasu – na wieczne czasy, również pozwala im kupować domy szlacheckie i duchowne w mieście, stojące pustkami, z których podatki miastu płacić mają jak inne mieszczanie. Nie wolno im jednak tych domów szlachcie i księżom sprzedawać, aby przez to miasta czynszu nie pozbawić.(...) 

 

 

                  Przemyśl, Plac Rybny, koniec XIX w.                 Synagoga w Przemyślu, wybudowana w 1905 roku. Dziś mieści się tu Przemyska Biblioteka Publiczna.